Darmowe narzędzie
Kalkulator spadku i rzędnej dna
Podaj dowolne trzy z czterech wielkości — rzędną dna na początku i na końcu odcinka, długość i spadek — a kalkulator wyliczy czwartą i pokaże spadek jednocześnie w ‰, %, jako 1:n i w mm/m. Niżej wklejasz całą tabelę studni i od razu widzisz miniaturę profilu podłużnego z przykryciem w każdym punkcie. Bez logowania.
Pojedynczy odcinek
Wybierz, co ma zostać policzone, i uzupełnij trzy pozostałe pola.
Wynik
Rzędna dna — koniec odcinka: 99,850 m n.p.m.
Różnica rzędnych na odcinku: 0,150 m
Spadek w różnych zapisach
- ‰
- 5,00
- %
- 0,500
- 1:n
- 1:200
- mm/m
- 5,00
Tabela studni — cała trasa
Wklej tabelę z arkusza (nazwa, pikietaż, rzędna terenu, rzędna dna) albo edytuj wiersze ręcznie. Spadek każdego odcinka liczy się sam; wpisanie spadku przelicza rzędne dna w dół trasy.
| Studnia | Pikietaż [m] | Rzędna terenu | Rzędna dna | Przykrycie [m] | Spadek do następnej |
|---|---|---|---|---|---|
| 2,10 | ‰ | ||||
| 2,04 | ‰ | ||||
| 1,88 | ‰ | ||||
| 1,65 | — |
Miniatura profilu podłużnego
Skala pionowa przewyższona ×10, jak na profilu 1:100/1:1000.
teren dno przewodu
| Studnia | Pikietaż [m] | Rzędna terenu | Rzędna dna | Przykrycie [m] | Spadek do następnej |
|---|---|---|---|---|---|
| S1 | 0,00 | 102,40 | 100,10 | 2,10 | 5,00 ‰ |
| S2 | 48,00 | 102,10 | 99,86 | 2,04 | 5,00 ‰ |
| S3 | 96,00 | 101,70 | 99,62 | 1,88 | 5,00 ‰ |
| S4 | 150,00 | 101,20 | 99,35 | 1,65 | — |
Otwórz ten profil w Altivo
Twoje punkty trafią prosto do edytora — dorysujesz skrzyżowania, obiekty i studnie, a potem pobierzesz DXF do CAD.
Masz rzędne? Altivo rysuje z nich cały profil podłużny i eksportuje DXF — 14 dni za darmo.
Zacznij za darmoCzym jest rzędna dna i jak liczy się spadek
[Rzędna dna](/pl/slownik/rzedna-dna) to wysokość wewnętrznego dna rury w danym punkcie, podana w tym samym układzie wysokościowym co rzędna terenu — w Polsce zwykle PL-KRON86-NH. Różnica obu rzędnych, pomniejszona o średnicę zewnętrzną, daje przykrycie. Na profilu podłużnym rzędną dna rozpisuje się w każdej studni, a między studniami prowadzi ją stały spadek.
Wzór jest jeden: rzędna dna na końcu odcinka = rzędna dna na początku − spadek × długość w poziomie. Spadek jest bezwymiarowy, więc zapis 5‰ podstawiasz jako 0,005.
Przykład. Studnia S1 ma rzędną dna 100,00 m n.p.m. Odcinek do S2 ma 30 m i spadek 5‰. Wtedy: 100,00 − 0,005 × 30 = 99,85 m n.p.m. Różnica rzędnych to 15 cm. Odwrotnie: gdyby obie rzędne były znane, spadek wyszedłby z ilorazu (100,00 − 99,85) ÷ 30 = 0,005, czyli 5‰.
Uwaga na dwie rzeczy, które najczęściej psują rachunek. Po pierwsze, długość odcinka to długość w poziomie (różnica pikietażu), nie długość rury mierzona po spadku — przy spadkach kanalizacyjnych różnica jest pomijalna, ale przy kilku procentach już nie. Po drugie, DN nie jest średnicą zewnętrzną: przykrycie liczy się nad wierzchem rury, a nie nad dnem.
Zamiana jednostek spadku
W polskiej praktyce projektowej spadek podaje się przede wszystkim w promilach (‰); na rysunkach i w tabelkach profilu spotkasz też stosunek 1:n oraz mm/m (liczbowo tożsame z ‰).
Ten sam spadek w czterech zapisach
| ‰ | % | 1:n | mm/m | cm / 100 m |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 0,1 | 1:1000 | 1 | 10 |
| 2 | 0,2 | 1:500 | 2 | 20 |
| 3,3 | 0,33 | 1:300 | 3,3 | 33 |
| 5 | 0,5 | 1:200 | 5 | 50 |
| 10 | 1,0 | 1:100 | 10 | 100 |
| 20 | 2,0 | 1:50 | 20 | 200 |
Przeliczenia: % = ‰ ÷ 10, n = 1000 ÷ ‰, mm/m = ‰.
Minimalny spadek wg średnicy — wartości orientacyjne
Kalkulator ostrzega, gdy odcinek jest płytszy niż reguła 1/DN: minimalny spadek w ‰ ≈ 1000 ÷ DN w mm, czyli stosunek 1:DN. To wartość startowa do wstępnego doboru, a nie sprawdzenie.
Wiążące jest sprawdzenie prędkości samooczyszczania przy przepływie miarodajnym — zwykle rzędu 0,6–0,8 m/s przy częściowym napełnieniu, do potwierdzenia w aktualnym wydaniu PN-EN 752 i w wytycznych eksploatatora sieci. Przyłącza do budynku mają własny wymóg rzędu 0,5–1% (5–10‰) i nie należy ich czytać z tej tabeli.
Reguła 1/DN
| DN [mm] | Stosunek | ‰ | % | mm/m |
|---|---|---|---|---|
| 100 | 1:100 | 10 | 1,0 | 10 |
| 125 | 1:125 | 8 | 0,8 | 8 |
| 150 | 1:150 | 6,7 | 0,67 | 6,7 |
| 200 | 1:200 | 5 | 0,5 | 5 |
| 250 | 1:250 | 4 | 0,4 | 4 |
| 300 | 1:300 | 3,3 | 0,33 | 3,3 |
| 400 | 1:400 | 2,5 | 0,25 | 2,5 |
| 500 | 1:500 | 2 | 0,2 | 2 |
| 600 | 1:600 | 1,7 | 0,17 | 1,7 |
Źródła: reguła 1/DN, PN-EN 752 (sprawdzenie prędkości samooczyszczania), PN-EN 1610. Szerzej: minimalny spadek kanalizacji — tabela wg DN oraz spadki kanalizacji grawitacyjnej wg PN-EN 752.
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć rzędną dna na końcu odcinka?
Rzędna dna na końcu = rzędna dna na początku − spadek × długość odcinka w poziomie. Spadek podstawiasz bezwymiarowo, więc 5‰ to 0,005. Przy rzędnej początkowej 100,00 m n.p.m., długości 30 m i spadku 5‰ otrzymasz 100,00 − 0,15 = 99,85 m n.p.m.
Jak przeliczyć spadek z promili na procenty i na 1:n?
Procenty to promile podzielone przez dziesięć: 5‰ = 0,5%. Zapis 1:n otrzymasz dzieląc 1000 przez wartość w promilach: 5‰ to 1:200. Milimetry na metr są liczbowo równe promilom, więc 5‰ to także 5 mm/m, czyli 50 cm różnicy rzędnych na 100 metrów.
Jaki jest minimalny spadek kanalizacji dla DN200?
Wg reguły 1/DN około 5‰, czyli 1:200 albo 50 cm na 100 m. To wartość startowa do wstępnego doboru — wiążące jest sprawdzenie prędkości samooczyszczania przy przepływie miarodajnym wg PN-EN 752 oraz wytyczne eksploatatora sieci.
Czym różni się rzędna dna od rzędnej osi i od rzędnej góry rury?
Rzędna dna dotyczy wewnętrznego dna rury i to ona rozpisywana jest w tabelce profilu kanalizacji. Rzędna osi leży wyżej o połowę średnicy wewnętrznej i bywa używana dla przewodów ciśnieniowych. Rzędna wierzchu rury służy do sprawdzania przykrycia — od niej odejmuje się rzędną terenu.
Co robić, gdy spadek wychodzi ujemny?
Ujemny spadek oznacza, że dno rośnie w kierunku przepływu — dla kanału grawitacyjnego to błąd. Najczęstsze przyczyny to odwrotna kolejność studni w tabeli albo zamienione rzędne. Jeśli różnica wysokości terenu wymusza dużą różnicę rzędnych, zamiast stromego odcinka stosuje się kaskadę w studni.
Projektujesz sieć? Narysuj z tych rzędnych cały profil podłużny
Wklej współrzędne i rzędne, ustaw spadki i zagłębienia, dodaj skrzyżowania i obiekty — i pobierz czysty DXF do CAD. 14 dni za darmo, bez karty.
Kalkulator liczy jeden odcinek. Altivo prowadzi całą trasę: kaskady w studniach, odgałęzienia, tabelka profilu i eksport.
Wypróbuj Altivo za darmo